Diyet Listeleri Sağlık

Geçmişten Günümüze Gelen Sağlıklı Besinler

Tarafından yazıldı Diyetisyenim

Sağlıklı gıdalar hayatımızın her alanında. Peki yaşam sürdürmek amacıyla yemek mi? Yemek amacıyla yaşam sürdürmek mi?

Yaşamak amacıyla yemek denildiğinde fizyolojik bir proses akla gelirken, yemek amacıyla yaşam sürdürmek denildiğinde beslenme kültüründen söz etmek gerekir. İnsanlar hangi yemeği, ne zaman, nerede, kiminle yiyeceğine karar verir ve bu da beslenme kültürünün meydana çıkmasını sağlamıştır.

Türk yemek kültüründe sıhhatli yiyeceklerin çok mühim yeri mevcuttur. Genellikle kuru baklagil, kuru yemiş ve baharatların soframızda yeri ayrıdır.


Mesela Aşure denildiğinde paylaşmak, beraber olmak, şükretmek ve bereket akla gelir. Bölgeler arasında değişiklik gösterse de en az 7 malzemeden oluşması gerektiği söylenir. Temel malzemeleri; su, buğday, fasulye, pirinçtir. Süslemek amacıyla de ceviz, nar, çam fıstığı ve tarçın gibi meyve ve baharatlar kullanılır.

İşte size geçmişten şu zamana kadar gelen sıhhatli gıdalar

Kuru baklagiller

Baklagillerden bakla ve mercimek Orta Asya kökenli bulunduğu, nohut ve fasulyenin de Anadolu’ya yerleşim gerçekleştikten sonra mutfağımızda yer aldığı düşünülmektedir. Kuru baklagiller; B ve E vitaminlerini ve demir, kalsiyum, bakır, çinko içerir. Aynı vakitte bitkisel protein ve posa kaynağıdır. 100 gramında aşağı yukarı 20-25 g protein ve 5 g posa bulunur. Posadan varlıklı beslenme midede hacim kaplayarak doygunluk hissini çoğaltır ve kan şekerinin dengelenmesini, kan lipit düzeyinin azalmasını sağlar. Böylece kilo denetimine de yardımcı olur. Veganlar da gün içersinde gereksinim duyulan proteini bitkisel kaynaklı gıdalardan sağlayabilir. Bunlar baklagiller, yağlı tohumlar, tofu, kinoa, fıstık ezmesi gibi gıdalardır. Esansiyel aminoasitlerden metionin kuru baklagillerde az miktarda bulunur. Yanında tahıl tüketilirse protein niteliği artmış olur. Aynı vakitte et de ekleyerek protein niteliğini yükseltebilirsiniz. Sağlığımız amacıyla haftada 1-2 kez kuru baklagil tüketmek gerekir. Ana yemeklerin dışında çorba ve salatalarınıza ekleyebilirsiniz.

Kuru yemişler

Kuru yemişler içerdiği doymamış yağ asitleri ile kalp sağlığını korur. Meyvenin yanısıra kuru yemiş tüketirseniz kan şekeri denetimi sağlamış olursunuz. Fakat kalori ve yağ miktarı çok olduğundan porsiyon miktarını küçültmek gerekir. Hastalıklardan korunmak amacıyla bağışıklık düzeneğinin kuvvetli olması önemlidir. Beslenme uygulamasına eklenen antioksidan gıdalar oksidatif gerilimden korunmaya yardımcı olur. A,C, E vitaminleri ve selenyum sahibi olan gıdalar bağışıklık sistemini güçlendirir. Güçlü antioksidanlardan E vitaminini içerir. Omega-3 yağ asitlerinden varlıklı olan ceviz kalp-damar sağlığının korunmasına yardımcı olur. Triptofan içeriği sayesine serotonin salınımını arttır. B vitamini ve selenyumdan ötürü da kaygılı olmamamızı sağlar. Bu amaçla kuru yemişler ruh sağlımız amacıyla de gerektiğince yararlıdır.

Yemeklerin Olmazsa Olmazı Baharatlar

Baharatlar, Osmanlı Döneminde de yemeklere lezzet vermesi amacıyla kullanılırmış. En çok kullanılanlar arasında kimyon, hardal, kişniş, safran ve tarçın bulunurmuş. Yemeklere lezzet sunarken kalorisi düşük oluğu için kilo denetimine de yardımcı olur. 1 çay kaşığı kekik aşağı yukarı 3 kaloridir. Tat ve koku vermelerinin dışında sağlığa da yararları vardır. Mesela; zencefil, bal ve limon görkemli üçlüsü soğuk algınlığı durumunda daha kolay iyileşmemizi sağlar. Curcamin sahibi olan zerdeçal ise oluşturulan incelemelere göre bütünör oluşumunu baskıladığı saptanmıştır. Oluşan urun de büyüme ve çoğalmasını önleyici tesiri vardır. Aynı vakitte Alzheimer hastalığına sebep olan beta amiloid plaklarının birikmesi ve oluşmasını da azaltıcı tesiri nedeniyle hastalıktan koruyucu özelliği bulunmaktadır. Sarımsağın antiviral, antibiyotik, antihipertansif, antioksidan, antikoagülan tesirinin yanısıra trigliserit ve kolesterol düşürücüdür. Allisin gibi sülfürlü bileşikleri de içermesi nedeniyle kanserden koruyucu tesiri vardır. Sarımsağın tazesi ya da kurutulmuşu Türk mutfağında da keskin kokusu, kendisine has lezzeti nedeniyle aroma katan baharat olarak tüketilir. Çorbalarda, domatesli-fesleğenli soslarda ve et yemeklerinde kullanılabilir.

Sonuç olarak beslenmenin fizyolojik tesiri dışında kültürel, sosyal, politik ve ekonomik gibi detaylı alanlara da tesiri bulunmaktadır. Daha kaliteli yaşam sürdürmek, sağlığımızı güvenliğini sağlamak amacıyla yeterli ve dengeli beslenmek gerektiğince mühimdir. Bu amaçla da yasaklarla dolu bir beslenme uygulaması yerine bütün gıda ögelerinden porsiyon ölçülerine ilgi ederek tüketme gerekir.

Sağlıklı gıdalardan meydana gelen bir menü önerisi

Fit Piyaz Tarifi

Malzemeler

4-5 yemek kaşığı haşlanmış kuru fasulye

1/2 adet soğan

1 adet domates

1 adet yeşil sivri biber

Marul, maydanoz

Biberiye, kekik

Bir tutam tuz, karabiber

1 tatlı kaşığı zeytinyağı

Yapılışı: Fasulyeleri kaseye koyun. Soğan, domates ve biber, marul ve maydanozu piyaz şeklinde doğrayıp fasulye ile karıştırın. Başka bir kapta zeytinyağı ve baharatları harmanlayın. Hazırladığınız sosu piyazın üstüne ek edin. Afiyet olsun!

1 porsiyonun gıda değeri

Toplam kalori:130 kcal

Karbonhidrat: 11g

Protein:8 g

Yağ: 6 g

Yazar Hakkında

Diyetisyenim

1 Yorum

  • Aynen eskiden günümüze gelen besinleri yeme alışkanlığı kazanılması lazım. Ufak bir örnek verim mesela tarhana? şu anda kim içiyor doğru düzgün? anadoluda elbette vardır ama istanbul, ankara gibi büyük şehirlerde sadece adı kaldı. Eskiden harbe giderken bile tarhana götürürlermiş, bozulmayacağı için hemen yapıp içerlermiş… Düşmanlar bile şaşırıyormuş bu adamlar nasıl yemek yiyor, doyuyor? yemekleri bozulmuyor mu gibisine…

Yorum Yap